Tzedokoh and מאדעס - a brotherly conversation

It's a bit out of character that of all people davka the Gorlitzer Ruv was ready to emigrate to the USA to bring back the masses to Yiddishkiet. It's almost unbelievable that he should feel such a deep responsibility for every Jew. And they paint him as such a kano'i all the time. As someone who was insular, the model for today's general charedi mindset. But it's printed, and we live and die by the printed word. And the fact that Tzedokoh takes care of the evils of Goyishe fashions? Now, that's something!

די רעבעצינ'ס "צדאקע" פושקע

איינער פון מיינע געטרייע סאטמארע לייענער האט מיר צוגעשיקט דעם שטיקל. דאכט זיך מיר אז ס'איז פון די "שטורעם" וועבזייטל. זיי האבען עס געשטעלט לכבוד די יארצייט - כ"ב שבט העעל"ט און די יערליכע כינוס השלוחות. ער האט געוואוסט צו וועמען צו שיקן. איך האב עס אויך באמערקט. און פון דעם האט ער אנגעהויבן בויען בנינים. צום ערשט האט ער עס צוגעגליכענט צו די יעקאטרעניסלאווער רביצין און אירע זכרונות וועלכע ווערן לעצטנס אפגעדרוקט דורך די קה"ת פירמע. "די רביצין חנה וואלט נישט געשריבן "צדאקע" אזוי ווי איר שנור", האט ער מיר געשריבן. "ס'איז קענטיג אז זי איז נישט געווען מבית הרב, און אז זי האט געהאט פריוואטע לערערס." ס'איז ניכר פון זיינע ווערטער אז ער האט נישט געמיינט לקנטר. כ'ווייס נישט צו וואס ער זאגט איז אמת, אבער כ'האב הנאה געהאט סיי פונעם צעטל און סיי פון זיין געשראבעכץ. פונעם צעטל זעהט מען ווי די רביצין ע"ה איז מושפע געווען פון איר מאנ'ס ענינים, טראץ דעם וואס מען האט איר נישט געזעהן ביי די פארברענגענס וכו'. און אויך איז גוט צו זעהן סתם ווי זי איז באזארגט פאר די פאציענט און שרייבט איר אהן (אדער אים) א צעטל מיט א זייער פראקטישע סגולה. פון טאטען זאל געזונט זיין האט איך אמאל געהערט א מעשה וועגן א רביצין פון די דעעש'ער משפחה וועלכע האט נישט געקענט אונטערשרייבן איר אייגענע נאמען אויף די שטר תנאים און האט אנשטאט דעם געמאכט עפעס א צייכן. איין זאך זעה איך יא; אז די שוויגער מיט'ן שנור און אפילו די באבע, די רביצין שטערנא שרה, האבען אלע געהאט אזא ענדליכע רונדיגע האנדשריפט, אזוי ווי מ'זעהט ביי די אלטע איראפעישע אידן. אבער דאס אז אלע האבען ענדליך געשריבן איז געווען ווען מ'האט געשריבן "גוי'איש", ביי אידיש אדער לשה"ק האב איך דאס נישט געזעהן ביז היינט, אדער אפשר געזעהן אבער נישט באמערקט ביז היינט. קען זיין אז דאס צוליב דעם וואס די לערערס אין די גוי'אישע שולעס האבען מקפיד געווען אז די תלמידים זאלען אלע שרייבן איין וועג און האלטען דער בליי-פעדער אויך אין א געוויסן אופן, אזוי אז אלע האבען געשריבן גאר אייניג. משא"כ די מלמדים אין חדר. און טאקע דערפאר שרייבט מען היינט נישט אייניג, ווייל אפילו אין אמעריקאני גוי'אישע שולעס איז מען שוין נישט מקפיד צו פיל אויף אופן אחיזת הבליי-פעדער, ווייל עס מאכט א לחץ אויפ'ן קינד, און חלילה צו מאכען לחץ
.................