Addendum

To Friday's Post - א דאנק דער צדיק וואס האט עס אונז צוגעשיקט

The Source

הרב ר' חיים יהושע בן אדמו"ר הרב ר' בנציון הלברשטאם הי"ד איז אוועק פון דער וועלט ביי דער קאמעדיאנט שמעון דזשיגאן אויף די הענט

נישט וואס איך בין אזא בקי [ווי די סאטמורים זאגען אז רבי זאלי ט"ב איז] אין די קאסעטען פון שמעונ'ען, נאר אביסל האב איך געהערט. זאגט נישט אויס פאר מיינע חדר רבי'ס. אין צוויי שטיקלעך - וואס איך ווייס און געדענק - דערמאנט ער דוקא באבאווער רבי און חסידים. מיר איז עס געווען מאדנע: א שטייגער, וואס עפעס באבאוו? שמעון איז א לאדזשער במקור, אויב שוין עפעס זאל ער רעדן פון גער, צי פון אלעקסאנדער. איז, קען מען בדוחק אפשר פארענטפערען מיט א שטיקל ביכל וואס כ'האב געזעהן אין  "nor the moon by night," 
וואו עס רעדט זיך פון די פטירה פון הק' רבי חיים יהושע הלברשטאם, זוהן פון אדמו"ר רב"צ הראשון מבאבאוו און פאטער פון ר' יעקב יוסעלע הלברשטאם, וועלכע איז פארשיקט געווארען דורך די רוסען אין לעמבערג קיין סיביר אין יאר 1941 און איז אוועק ביי זיי אין טורמע אין סוף 1944. ובהקדם: כידוע איז דער באבאווער רבי גלייך נאך די דייטשען זענען אריין אין פולין אנטלאפען פון באבאוו און האט אנגעהויבען וואנדערען. ער האט געוואוסט וואס זייער שלעכטע פלאן איז און האט געוואלט וואס ווייטער פון זיי. ער מיט די משפחה האבען מצליח געווען אנצוקומען קיין לעמבערג, וואס האט ביז צום 22טען יוני 1941 באלאנגט פאר די רוסען, וועלכע האבען זיך צוטיילט מיט די דייטשען: אסט פולין פאר די רוסען, און וועסט פולין פאר די דייטשען. אויב געדענק איך גוט איז די משפחה פון ר' חיים יהושע פארכאפט געווארען פון די רוסען ווען די רוסען האבען געזוכט צו זעהן וועלכע פליטים אהן פאפירען פון אנדערע שטעט געפינען זיך אין לעמבערג. סתם רשעות, זעהט אויס. די באבאווער רב אליין, און אזוי אויך רוב פון זיינע קינדער און זייערע משפחות, האט זיך באהאלטען און זענען נישט אנדעקט געווארען. ר' חיים יהושע האט מען יא געכאפט און אים מיט די פרוי און צוויי קינדערלעך האט מען געשיקט קיין סיביר. נאך צווי יאר אומגעפער האט מען באפרייט אלע פוילישע בירגער, און ער מיט די קינדער זענען געפארען קיין קאזאחסטאן, וואו א קבוצה פרומע אידן האבען געוואוינט. ס'איז געווען א שטיקל מנוחה. מ'האט נישט געוואוינט אין קיין געטאס און אוודאי נישט דעפארטירט.

בקש יעקב לישב בשלוה: נאך א קורצע צייט איז געקומען א נייע גזירה פון די קאמוניסטישע רעגירונג, מ'האט געפאדערט אז  אלע פולישע בירגער זאלען אוועקווארפען די אנדערע פאספארטען און ווערן רוסישע בירגער, און י"ל אז דערנאך זאלען די וואס קענען קעמפן פאר די רוסען קעגן די דייטשען. ר' חיים יהושע האט בשום אופן נישט געוואלט. טראץ דעם וואס מ'האט געסטראשעט די וואס וועלן נישט פאלגען מיט צוויי יאר טורמע. ער האט געזאגט אז די רוסען זענען געפערליכע חברה און מ'טאר עס נישט טוהן. אנדערע יחידים מעגן אפשר, אבער וויבאלד ער איז באבאווער רב'ס זון וועלו מענטשען זיך אפלערנען פון אים און מיינען אז די געפאר אין וועלכע אידישקייט וועט אריינגיין ווען מ'ווערט א רוסישע בירגער איז אוועק צו מאכען, און אז מ'דארף זיך כאילו נישט מוסר נפש זיין פאר אידישקייט. אין ביכל ברענגען זיי אז א איד, א ליובאוויטשער חסיד מיט'ן נאמען ר' משה קאפלאן, האט אים פראבירט איבער צו רעדן מיט שרעקליכע מעשיות פון אידן אין די רוסישע טורמעס, אבער רח"י האט נישט געוואלט הערן, און האט נישט געפאלגט. באלד דערנאך האט מען אים ארעסטירט. אזוי איז אריבער באלד צוויי יאר פון שווערע צוואנגס ארבעט און מסירות נפש אויף אידישקייט, נישט עסן  א.א.וו. די הייליגע טעג האט מען געדאווענט מיט א מנין על אפם ועל חמתם פון די רוסען. צוביסלאך האט זיך זיין האקעלע קערפער אונטערגעבראכען און ער איז געווארען שטערבליך קראנק.

ווי באוואוסט זענען די צוויי קאמידיאנטען שמעון דזשיגאן און ישראל שוכמאכער אויך אריבער צו די רוסישע זייט זיך צו ראטעווען פון די דייטשען. פריער זענען זיי ארומגעפארען און האבען געפראוועט ליצנות, אבער אויך זיי זענען פארשיקט געווארען קיין סיביר. זעהט אויס מ'האט אויף זיי געמסר'ט אז זיי זענען אנטלאפען פון די רויטע ארמיי. שמעון איז געווען אינעם זעלבן ארבעטס לאגער ווי ר' חיים יהושע. ( שוכמאכער קען זיין אויך, נאר ער ווערט נישט דערמאנט אינעם ביכל) אין ביכל ברענגען זיי אז ר' חיים יהושע איז אוועק ביי אים די הענט, און אז א דאנק אים האט די משפחה צוריק באקומען די תפלין וואס זיי האבען אים אהין געשיקט, און האבען געוואוסט צו זאגען פונקטלעך ווען די יארצייט איז. די ווייב און קינדער זענען דאך נישט געווען מיט אין אין טורמע. א חבר מיינער , גאר א געלייענטער מענטש, זאגט מיר אז שמעון ברענגט טאקע אין זיינע זכרונות וועגן דער צדיק'ל וואס איז אוועק ביי אים די הענט. זעהט אויס אהן א נאמען אבער. לע"ע האב איך נאך נישט געטארפען דאס ביכל פון זכרונות. לדעתי זענען די מו"לים פון דיעזען באבאווער ביכל מקיים דעם ענין פון הכרת הטוב דורך דעם וואס זיי ברענגען שמעוןנ'ס נאמען, אהן זאגען אז ער איז דער באקאנטער קאמעדיאנט, כאטש ער האט מסתמא נישט געלייגט קיין ר"ת'ס תפלין און נישט  געגעסן פערפל אום שבת................ אבער הכרת הטוב דארף מען האבען. כ'בין זיכער אז ר' חיים יהושע'ס מסירת נפש האט געפועל'ט אויף אידן אין סיביר - און אפשר גאר אויף שמעון און ישראל אויך -  און האט זיי געברענגט נענטער צום אייבערשטען. השם ינקום דמו ודם כל הקדושים. תנצב"ה.

Read this book and you'll see why what's happening in Bobov today is a crying shame

We've written about Bobov and their accomplishments in Galicia before, but this is more like a book review than anything else. I borrowed this oldie but goodie from a family member and read some of it  over Shabbos. It's even difficult to put down at times. So allow me to share some thoughts as to what Bobov was and what's happening in Bobov today; and why, like we say in the header, it's a crying shame. 
 
Many other chassidim laugh at Bobov. Mostly for all the wrong reasons - but still, they laugh. ס'איז גרינג צו לאכען אויף יענעם. I know, I do it all the time. But read this book, written by a biased chossid, of course, and you'll get a true appreciation of what Bobov was before the war. Of what they accomplished in Galicia while others just thumbed their noses at them but did little to build Yiddishkeit. The story of survival during WWII is also a great lesson in hashgocha protis, as well as in emunah and bitachon, but that's not so much the point, although it's a as good a mussar sefer as any.  This may sound like a bad cliche, but it does take you back to that time! You feel like you're there with the Ruv when he's attacked by the Hallerchiks in their post-War pogroms. You're there with him when he rebuilds his yeshiva and expands the network. You're there when he sees chassidim with real conundrums, such as do I do this shidduch or that one? do I go to Canada and make a living or stay here? how do I get out of the legal mess I'm in?! Besides for appreciating his persona and accomplishments you also grow fond of his family large family. The sons, the daughters, the sons-in-law, even the grandkids. If you'd met them on the street you'd think that you're best friends with them... The trials and tribulations during WW2, the ups and downs, the countless miracles, the hashgochoh protis that was with them every step of the way, even when the result was not good. The joy upon seeing those who managed to survive, the sadness of seeing those who did not --- you live through it, plain and simple.

At the end of the book, after seeing what the Nazis ימ"ש did to Bobov, we get to see what was rebuilt in the US, as well in the rest of the Jewish world. We see the familiar landmarks, the big buildings, the people who helped make it happen, and some of the people who are mentioned in the pre-War chapters of the book. We see how they survived the horrors and managed to build beautiful families as well as be active in the rebuilding of Bobov. Then it hits you! You see what was destroyed by the Nazis and what was rebuilt and you see what's happening now in Bobov, the years of fighting and a din torah that was a shande, first and foremost, and you grab your head in your hands! This isn't what people died for. They call themselves Bobov?! I have no skin in the game, I have no friends nor family in Bobov, but I do root for the underdog here, especially seeing the viciousness with which they've been treated since before Day 1, i.e. before the Ruv, Reb Naftul'che, passed away. They never agreed for him to be Ruv in the first place - him, the oldest son! He stood in the way of their little tchachkele, the kid from Krenitz, I mean קראנהייטס, mit di sheine gelokerte pay'alach.

ah, the din torah. Far be it from to sit here and criticize rabbonim who conduct dinei torah. I have no experience with dinei torah. I've never needed to take anybody to DT. But many of you have, and unfortunately, anybody that ever lost a DT swears that the Rabbonim were on the take. [otherwise there's no logical explanation why they'd lose...] Here, however, it's tough to say that the Rabbonim were on the take since BOTH sides made so much money! But nevertheless, anybody on the outside, who has no real dog in this race, will tell you that  - with all due respect, of course - the psak stinks! It stinks because of all the hard work that the late Reb Naftul'che put in. The tears, sweat, blood and even threats to his life that he gave to build Bobov for his father and for the chassidim. It stinks that his descendants, who he definitely would have wanted to be in charge, only get the scraps that beis din threw them. And most of all because the צד שני did very little to deserve what beis din gave him. Did little to build the institutions, to carry the debt, to endure the sleepless nights and meetings with bank managers. Other than the hallowed Halberstam name, that is. In the end, after all is settled, the 45 people will probably grow bigger and stronger because of what was done to them. So says me, עפר ואפר. סינא טינא.

Once upon a time in Galitzya they dared to dream

At least as far as the Aronei HaKodesh were concerned. This is the shul in Bobowa. Look at the bright colors! It brought light to an otherwise gloomy existence. Today it would be concerned too flashy, not in line with the other shuls such as Satmar and Skver, and therefore out of line. The farthest they'll go is that light brown wood that everybody gets from the same shop in Israel. Funny how these things work. We try to stay true to our old ways, but only up to as point.

Just saying.

Photo Credit: Ken Frieden Blog

  See Photo here in all its splendor